استاد ملک ادب وسخن / شهریار، شهرِ یار
استاد ملک ادب وسخن / شهریار، شهرِ یار

دراین مجال، و در سالروز آسمانی شدن استاد شهریاردر۲۷شهریور ،که به روز ملی شعروادب نامگذاری شده است، به گوشه ای از اشعارپرنغز استاد شهریاربا محتوای دینی و مذهبی ،اشاره که هدف اصلی ام بود می شود. – لختی به معرفی اجمالی استاد سید محمدحسین بهجت تبریزی (زاده ١١ دی ۱۲۸۵ – درگذشته ٢٧ شهریور ۱۳۶۷) […]

دراین مجال، و در سالروز آسمانی شدن استاد شهریاردر۲۷شهریور ،که به روز ملی شعروادب نامگذاری شده است، به گوشه ای از اشعارپرنغز استاد شهریاربا محتوای دینی و مذهبی ،اشاره که هدف اصلی ام بود می شود.
لختی به معرفی اجمالی استاد
سید محمدحسین بهجت تبریزی (زاده ١١ دی ۱۲۸۵ – درگذشته ٢٧ شهریور ۱۳۶۷) متخلص به شهریار به زبان‌های فارسی و ترکی آذربایجانی شعر سروده‌است.
مهم‌ترین اثر استاد شهریار ،منظومهٔ حیدربابایه سلام؛ (سلام به حیدربابا)، است که از معروف‌ترین آثار ادبیات ترکی آذربایجانی به‌شمار می‌رود و شاعر در آن از اصالت و زیبایی‌های روستا یاد کرده‌است.
این مجموعه در میان اشعار مدرن قرار گرفته و به بیش از ۸۰ زبان زندهٔ دنیا ترجمه شده‌است.
بیشتر سروده های استاد شهریار غزل است و از جمله غزل‌های معروف او می‌توان به «علی ای همای رحمت» و «آمدی جانم به قربانت» اشاره کرد.
استاد شهریار، نسبت به علی بن ابی‌طالب (ع) ارادتی ویژه داشت.
گفته شده که ،شهاب‌الدین مرعشی نجفی از فقهای شیعه، درست در لحظهٔ سرودن شعر «علی ای همای رحمت» توسط شهریار در خواب آن را شنیده‌است.
پیش از شهریار ،شاعرانی هم ،سروده‌هایی دربارهٔ علی بن ابی‌طالب با همانندی‌هایی در وزن، قافیه، ردیف، مضمون و فضای شعری و نزدیک به شعر استاد شهریار داشته‌اند.
حسن میرخانی (درگذشته ۱۳۶۹) متخلص به بنده ،با نام «سحاب رحمت» با مطلع :
«علی ای سحاب رحمت همه مظهر خدایی
همه خلق ماسوی را به خدای رهنمایی»
و شعری نیز از مفتون همدانی معاصراستاد شهریار با مطلع :
«علی ای همای وحدت تو چه مظهری خدا را
که خدا نمود زینت به تو تخت انّما را»
و شعر میرزا آقا مصطفی افتخارالعلماء متخلص به صبا (دوره ناصری) نیم قرن پیش از شهریار در کتاب افتخارنامه حیدری با مطلع «علی ای سحاب رحمت تو چه آیت خدایی» در دست است.
بخشی ازغزل معروف استادشهریار،درمدح وثنای امیرالمومنین علی (ع)
علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را
که به ماسوا فکندی همه سایهٔ هما را
دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین
به علی شناختم من به خدا قسم خدا را

«همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی
به پیام آشنائی بنوازد آشنا را»
ز نوای مرغ یا حق بشنو که در دل شب
غم دل به دوست گفتن چه خوشست شهریارا
….
*زنده یاد شهریار ،علاوه بر استادی در شعر، استاد سه تار هم بود.
علی اصغر شعردوست، رئیس هیات امنای موزه استاد شهریارتبریز ،
استاد شعردوست ، با بیان اینکه در سده اخیر شاعری نداشتیم که کلامش در حد و اندازه کلام استاد شهریار باشد، گفت: به تعبیر مردم تبریز، شعر شهریار آخر زیبایی‌هاست
وی، می افزاید : ‌شهریار ملک ادب و سخن ،ستاره پر تلالویی است که نه تنها در آسمان تبریز ،بلکه در آسمان ایران و حتی در آسمان ادبیات مشرق زمین می‌درخشد.
* مختار صدر محمدی مدیر مجموعه فرهنگی تاریخی مقبره‌الشعرای تبریز
صدرمحمدی ، در مورد بعد مذهبی و تاثیر در اشعار استاد شهریارمی گوید: خود استاد گفته‌اند که وقتی برای بار اول توانستم بخوانم با ۲ کتاب که یکی قرآن بود و دیگری دیوان حافظ بود آشنا شدم و این خود نشان دهنده این است که استاد از موقع یادگیری الفبا با این کتب انس گرفته است که یکی از بارزترین علامت‌های مذهبی بودن استاد را می‌توانیم در شعر «حیدربابای سلام » ببینیم.
وی اضافه می کند: وقتی حیدر بابا را بررسی می‌کنیم می‌بینیم که ژانرهای درام مذهبی بسیاری مانند مسجد، مرثیه، رفتن به کربلا را می‌بنیم که بنا به گفته‌های خود شهریار، که امروز اگر در جایی هستم و اشعاری می‌سرایم که مورد پسند مردم است همه این موارد زیر سایه قرآن و نظر اهل بیت(ع) بوده است.
داغ حسین « شعر استاد شهریار »
محرّم آمد و نو كرد درد و داغ حسین
گریست ابر خزان هم بباغ و راغ حسین
هزار و سیصد واندى گذشت سال و هنوز
چو لاله بر دل خونین شیعه داغ حسین
بهر چمن كه بتازد سموم باد خزان
زمانه یاد كند از خزان باغ حسین
هنوز ساقى عطشان كربلا گوئى
كنار علقمه افتاده با ایاغ حسین
اگر چراغ حُسینى به خیمه شد خاموش
مُنوّر است مساجد به چلچراغ حسین
خدا به نافه خلدش دماغ جان پرداشت
كه بوى خون نكند رخنه در دماغ حسین
فراغ از دو جهان داشت با فروغ خُداى
خُدایرا چه فروغى است در فراغ حسین
یزید كو كه ببیند بناله قافله ها
گرفته از همه سوى جهان سُراغ حسین
…..
دلم به یاد اسیران كربلا خون شد « استاد شهریار »
محرم آمد و آفاق مات و محزون شد
غبار محنت ایّام تاب گردون شد
به جامه هاى سیه كودكان كو دیدم
دلم به یاد اسیران كربلا خون شد
از این مبارزه بشكفت خاندان على
چنانكه نسل پلید امیّه مرهون شد
بنى امیّه و آن دستگاه فرعونى
همان فسانه فرعون و گنج قارون شد
ولى حسین علمدار عشق و آزادى
لقب گرفت و شهنشاه ربع مسكون شد
چون نیك مى نگرى زنده آن شهیدانند

عزّت و آزادگى بین تا كجا دارد حسین « شعر استاد شهریار »
شیعیان در سر هواى نینوا دارد حسین
خون دل با كاروان كربلا دارد حسین
از حریم كعبه و جدش به اشكى شست دست
مروه پشت سر نهاد اما صفا دارد حسین
بردن اهل حرم دستور جدش مصطفى است
ورنه این بى حرمتى ها كى روا دارد حسین
آب خود با دشمنان تشنه قسمت مى كند
عزّت و آزادگى بین تا كجا دارد حسین
دشمنش هم آب مى بندد به روى شاه دین
داورى بین با چه قوم بى حیا دارد حسین
دشمنانش بى امان و دوستانش بى وفا
با كدامین سركند مشكل دوتا دارد حسین
رخت و دیباج حرم چون گل به تاراجش برند
تا به جایى كه كفن از بوریا دارد حسین
اشك خونین گو بیا بنشین به چشم شهریار
كاندرین گوشه عزاى بى ریا دارد حسین
شعر ترکی امام حسین ع « استاد شهریار »
شعر معروف «حسینه یرلر آغلار، گویلر آغلار» در ارديبهشت سال ۱۳۵۸ سروده شده است.
چهل سال از سرايش شعر معروف «حسینه یرلر آغلار، گویلر آغلار» مي گذرد. شعري كه پس از چهار دهه هنوز در كوچه و خيابان هاي کشورمان شنيده مي شود و ياد و خاطره شاعر بزرگ ايران زمين را با نام حضرت حسين بن علي عليه السلام پيوند مي دهد.
حسینه یئرله ر آغلار گؤیله ر آغلار
بتول و مصطفی پیغمبر آغلار
حسینون نوحه سین دلریش یازاندا
مسلمان سهلدیر که کافر آغلار
کور اولموش گؤزله رین قان دوتدو شومرون
کی گؤرسون اؤز الینده خنجر آغلار
حسینون کؤینه گی زهرا الینده
چکر قئیحا قیامت ، محشر آغلار
آتاندا حرمله ، اوخ کربلاده
گؤرئیدین دوشمن آغلار ، لشگر آغلار
قوجاغیندا ، گؤرئیدین ام لیلا
آلیب نعش علی اکبر آغلار
رباب ، نیسگیل دؤشونده سود گؤره نده
علی اصغری یاد ائیله ر آغلار
باشیندا کاکل اکبر هواسی
یئل آغلار ، سنبل آغلار ، عنبر آغلار
یازاندا آل طاها نوحه سین من
قلم گؤردوم سیزیلدار ، دفتر آغلار
علی ، شق القمر ، محراب تیلیت قان
قولاق وئر ، مسجید اوخشار منبر آغلار
علی ده ن شهریار ، سن بیر اشاره
قوجاقلار قبری ، مالک اشتر آغلار
صدرمحمدی همچنین معتقد است: ایدلوژی شهریار همواره با قرآن بوده است و این نشان دهنده روح و معرفت عمیق وی در درک عظمت کلام آسمانی خداوند است که در اشعاری در وصف امام زمان، حضرت علی و تمامی ائمه بزرگوار نظاره گر آن هستیم.
*میرحسین زنوزی ازاستادن خوشنویسی
میرحسین زنوزی، از استادان برجسته خوشنویسی است که در دوران ابتدایی، شاگرد «دانش خیابانی» بود و از سر حسن خط این معلم با قلم و مرکب مأنوس و در همین دوران با اشعار استاد شهریار آشنا شد.
وی می گوید:در طول حیات هنری ام ، دهه‌ ۶۰ ،ایام پربرکتی بود که می‌توان به مجالست با زنده‌یاد استاد «سیدمحمد حسین شهریار» اشاره کرد. این مجالست زنده‌یاد شهریار را بر سر ذوق آورد تا در واپسین سال‌های حیات خویش، دوباره به مشق خط بپردازد و حاصل این ایام قطعات زیبا و نمکینی به یادگار مانده از «آخرین سلطان عشق» بود.
وی با اشاره به یکی از ابیات استاد شهریار مبنی بر اینکه «خط خالیندن آلیب، مشقیمی قرآن یازارام» یادآور شد: یکی از آرزوهای استاد شهریار این بود که قرآن کریم را خوشنویسی کند؛ اما عمر وی فقط اجازه داد تا یک سوم قرآن کریم توسط وی خوشنویسی شود.
استادشهریار،در ٢٧ شهریور ۱۳۶۷ ابدی شده است.
نام ویادش ماندگار
محرم محمدیان